Rize Barosu Eski Başkanı Av. Hüseyin Karaahmetoğlu ile Rize ilinin geleceğine dair güzel bir söyleşi gerçekleştirdik. Rize’nin model şehir / Dünya Markası bir şehir olması yönündeki fikirlerini bizlerle paylaştı
RİZE’YE ÖZGÜ TURİZM ŞART
Rize gerçekten dünya markası olabilir mi?
Rize’nin bugüne kadar dezavantaj olarak görülen yağmur, sis, dağlık arazi ve dereleri; doğru projelerle dünyanın başka hiçbir yerinde kolay bulunmayan bir avantaja dönüşebilir. Önemli olan klasik turizm yerine, Rize’ye özgü, kopyalanması zor bir marka modeli kurmaktır.
Bu marka modelinin temel fikri nedir?
Ana fikir çok nettir. Yağmuru saklamak yerine, merkeze almak. Rize, güneşi bekleyen değil; yağmurla birlikte spor yapılan, deneyim yaşanan, test edilen bir şehir olarak konumlandırılabilir.
MARKA ŞEHİR RİZE
Bu vizyonun merkezinde hangi proje yer alıyor?
Merkez proje yağmur ile anılarak yağmur ve Rize’nin birleşimi ile uluslararası bir isimlendirmeye giderek; RAIN:IZE markası ile uluslararası piyasada yerimizi alabiliriz. Buradaki amaç Rize’mizin ciddi yağmur almasını değerlendirmektir. Bunun için Yağmur Sporlarına dayalı Turizm Merkezi haline gelmelidir. Bu proje, Rize’yi yağmur altında spor yapılan, performans test edilen ve uluslararası organizasyonlara ev sahipliği yapan bir merkez haline getirmeyi hedefler. Son zamanlarda Ayder’de Rize valiliği, Rize Belediye Başkanlığının destekleri ile Ayder söyleşilerinin yapılması ve bunun desteklenmesi turizm açısından büyük ilgi uyandıran bir gelişmedir. Ayder Forum Derneği tarafınca düzenleyenlere büyük destek veren Başta Rize Valimiz sayın İhsan Selim Baydaş, Rize belediye başkanımız sayın Rahmi Metin, Dokap başkanı Sayın Hakan Gültekin,Ribiad genel başkanı sayın Erol Aykut, TÜMBİFED Genel Başkanı Sayın Mehmet Hüsrev ve büyük fedakarlık yaparak bu organizasyonu hazırlayan Sayın Arif Ekşi’nin çalışmaları takdire şayandır.
SPOR HEP İŞİN İÇİNDE OLMALI
RAIN:IZE kapsamında neler yapılabilir?
Yağmura dayalı uluslararası spor yarışları düzenlenebilir. Islak zemin koşullarında spor ekipmanı test alanları kurulabilir. Spor markaları için doğal bir AR-GE kampüsü oluşturulabilir. En önemlisi, bu model sayesinde Rize’de 12 ay boyunca sporcu ve turist akışı sağlanabilir.
Rize bu spor konseptini eğitimle nasıl birleştirebilir?
Bu amaçla Uluslararası Dayanıklılık Üniversitesi kurulabilir. Recep Tayyip Üniversitesi ve spor lisesi ile birlikte hareket edilmelidir. Dağlık ve yağışlı koşullarda sporcu, lider ve uzman yetiştirilmesi hedeflenir. Askeri, kurtarma ve ekstrem spor eğitimleri verilebilir.
Uluslararası sertifika programlarıyla Rize, eğitim turizmi merkezi haline gelebilir.
DERELERİMİZDEN DAHA ÇOK YARARLANMALIYIZ
Rize’nin sisli ve kapalı havası turizme nasıl kazandırılabilir? Dereler ve vadiler bu projelerde nasıl değerlendiriliyor? Kış ve yüksek rakım sporları bu modelin neresinde?
Bu durum bir eksiklik değil, bir kimliktir. Bulut ve Sis Sanatı ve Spor Festivali ile sis içinde koşu, bisiklet ve yoga etkinlikleri düzenlenebilir. Drone ışık gösterileri, dijital sanat ve görsel prodüksiyonlarla Rize’nin atmosferi sosyal medyada küresel görünürlük kazanabilir. Fırtına, İkizdere ve Çamlıhemşin vadileri entegre turizm alanlarına dönüştürülebilir. Ahşap yürüyüş yolları, dere kafeleri, zipline ve seyir rotaları oluşturulabilir. Rafting sadece Fırtına Vadisi ile sınırlı kalmadan, uygun derelerde kano ve rafting sporları yaygınlaştırılabilir. Ekstrem bisiklet parkurları ve dayanıklılık yarışlarıyla Rize uluslararası spor takvimine girebilir. Derelerimizden daha çok yararlanabiliriz. Gençlik ve Spor Bakanlığımızın önderliğinde düzenlenen Handüzü Yaylası’nda yapılan kar motoru yarışları önemli bir başlangıçtır. Bu model Kaçkarlar ve Ovit Yaylası gibi uygun alanlarda ölçeklenebilir. Farklı yarışmalar düzenlenebilir. Dağ bisikleti, doğa ile mücadeleye yönelik maratonlar, kayak merkezleri oluşturulmalı. Doğa ve denizden yararlanılarak yaz mevsiminde denizde çeşitli aktiviteler yapılabilir. Yani Dört mevsim spor anlayışı sayesinde sezon sorunu ortadan kalkar.
ÇAY TANIM ALANLARI OLUŞTURULMALI
Rize çayı bu vizyonda nasıl konumlanıyor?
Rize, çayı sadece üreten değil deneyimleten bir şehir haline gelmelidir. Çay fabrikaları ziyaretçilere açılabilir, atölye ve tadım alanları oluşturulabilir. “Çay tarladan bardağa” deneyimiyle turistik rotalar oluşturulabilir. Bunun uygulamaları Çaykur veya Ticaret Borsası tarafınca desteklenerek çay üretimini turizm geliri ile bir kazanç haline getirmeliyiz. Uluslararası çay fuarları ve mutfak festivalleriyle çay ve Rize mutfağı birlikte tanıtılabilir. Hatta uluslararası uzmanların çayın çeşitlendirilerek Rize çayın dünya merkezine dönüştürülerek bu sayede üretici desteklenmelidir.
GASTRONOMİ ÖNEMLİ
Gastronomi bu yapıya nasıl entegre ediliyor?
Rize kahvaltısı, muhlama, hamsi, kavurma, Laz böreği ve Rize pidesi gibi ürünlerin tanıtımı dışında yemek kültürünün turizm ile geliştirilmesi sağlanmalıdır. Uluslararası mutfak festivalleriyle tanıtım güçlendirilir. Rize valiliği, Rize Belediye Başkanlığı, Rize Sanayi ve Ticaret Odası ve Rize Ticaret Borsası ile birlikte Dokap oda işin içerisine sokarak Yöresel ürünlerin Türkiye geneline yayarak e-ticarete entegrasyonu desteklenerek üreticiye doğrudan gelir sağlanır.
Ulaşım bu projeleri nasıl destekleyecek?
Teleferik ve Yayla Sistemi (Dikey Turizm) hızla hayata geçirilebilir. Teleferik, minibüs ve hafif raylı sistem entegre edilerek araçsız, doğaya dost bir turizm modeli kurulabilir. Sahilde İyidere’den Fındıklı ilçeleri arasında hafif raylı sistem yapılabilir. Rize’nin dağlarının denize paralel olması medeni ile Teleferik sistemi kurularak turizm e katkı sağlanabilir. Ulaşım bir altyapı değil, deneyimin parçası ve Rize’ye gelir getirecek bir hale gelir.
Teknoloji bu doğa odaklı modelin neresinde?
Rize’nin yağmur ve dere koşulları, spor teknolojileri için eşsizdir. Bu nedenle Uluslararası Sports Tech Lab kurulabilir. Spor ekipmanı ve ayakkabı testleri yapılabilir. Global markalarla iş birliği kurularak Rize doğal bir test merkezi haline gelir. Spor ayakkabılarının zorlu doğal koşullar ve yağışlı yerlerde deneme ve testlerin Rize de yapılması ile Rize önemli bir gelir elde edebilir. Bu konuda uluslararası spor ayakkabıları ve aksesuarları üreten firmaları rizeye çekebiliriz.
TARİHE KÜLTÜRE SAHİP ÇIKILMALI
Tarihi ve kültürel miras nasıl değerlendirilecek?
Tarihi Rize evleri ve konakları turizme açılabilir. Safranbolu evlerinin turizm açısından nasıl önemi varsa Rize evleri, konakları ciddi tanıtımla turizme açılabilir ve yöresel ürünlerle birlikte ciddi gelir elde edilebilir. VR ve AR destekli dijital deneyimlerle ziyaretçi etkileşimi artırılabilir. Yöresel müzik, canlı performanslar ve kültür festivalleriyle yerel kimlik güçlendirilir. Yöresel müzik aletlerinin tanıtımı ve satışı iyi bir pazarlama ile yapılabilir. Geçmişte Mısır kabuğu ile yapılan koltuk, masa, beşik gibi ürünler yeniden desteklenerek ülke genelinde satışı yoluna gidilmelidir.
Sağlık ve wellness turizmi bu yapıya dahil mi?
Evet. Kaplıcalar, spa merkezleri ve çay temalı wellness alanları kurulabilir. Bu yönde İkizdere, Salarha,Güneysu, Çamlıhemşin, Hemşin gibi ilçelerde tesisler kurulabilir..
Dağ havası, oksijen terapisi ve ekolojik konaklama ile Rize uluslararası eko ve sağlık turizmi pazarına girebilir.
Bu projelerin ekonomik karşılığı nedir?
Tüm projeler kademeli olarak hayata geçirildiğinde yıllık 70–120 milyon dolar ekonomik katkı potansiyeli oluşabilir. Turizm 12 aya yayılır, 1.500–2.000 kişilik yeni istihdam sağlanır. Rize, destek alan değil gelir üreten bir şehir modeline geçer.
AVANTAJI İYİ KULLANMALIYIZ
Bu projeler hangi kurumların desteğiyle yapılabilir?
En büyük avantajımız Rize’mizin evladı Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’dır. Kendisinden çok büyük destek görmemiz kesindir. Bunun dışında hazırlanacak projelerle Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı, ulaştırma Bakanlığımız ve Sağlık Bakanlığımız temel paydaşlardır. DOKA, belediyeler ve İl Özel İdaresi pilot projelerde kritik rol oynar. Uluslararası alanda AB fonları, UNDP, UNESCO ve spor federasyonları güçlü destek sağlar. Özel sektör ise stratejik ortak olarak sürece dahil edilir. Rize valimiz bu konuda çalışmalara büyük destek vereceğini düşünüyorum.Aynı şekilde Rize belediye başkanı ve ilçe belediye başkanlarında bu projelere destek verecektir.
DÜŞÜNMEK VE HAYATA GEÇİRMEK
Son olarak bu vizyonu tek cümleyle özetler misiniz?
Rize, yağmurunu, doğasını ve kültürünü gizleyen değil; bunları dünyaya cesurca sunan ve ekonomik değere dönüştüren bir küresel marka olabilir. Bunu yapmak ve başarmak çok basittir. Bu projeler yeterli midir? Yeterli değildir. Yeni yeni projelerle Rizemiz ekonomik olarak büyük gelirler elde edilebilecek bir şehir haline dönüştürülebilir. Havaalanının açılması, deniz yolu ile ulaşım, kara ve hızlı tren bağlantıları, İyidere lojistik merkezi, hafif raylı sistem, teleferik donanımı ile ulaşım kolaylaştığı sürece Rize turizm merkezi olur. Düşünmek ve hayata geçirmek çok kolay hedeftir. Yeter ki pratik zekamızı Rize için neler yapılması ve geleceğe nasıl yatırım yaparak istihdam alanı oluşturarak şehrimizi geliştirebiliriz.
Fatih Sultan KAR / İST.
